Quyển I
Thiên Nga Tuyết Đen
Nhân Vật Trong Vở Kịch
Odile – Thiên Nga Tuyết Đen
Myrtha – Nữ Hoàng Thiên Nga Tuyết
Bathilde – Ảo Ảnh Đến Thăm Odile
Hamsatti – Ảo Ảnh Đến Thăm Odile
Tatiana – Ảo Ảnh Đến Thăm Odile
Quý Tộc Fontaine, Thiên Nga Tuyết v.v.
Màn 1
(Sân khấu chính chìm trong ánh đèn màu xanh lạnh lẽo và ảm đạm. Thiên Nga Tuyết Đen Odile khiêu vũ một mình giữa hồ băng, vũ điệu của cô xoay chuyển mạnh mẽ, như thể muốn xé toạc những chiếc lông vũ trên người.)
Odile: Cút đi, màn đêm đáng hận kia! Màu sắc xui xẻo này, tại sao lại in hằn lên đôi cánh của tôi?
Odile: Trên mặt hồ băng trắng muốt, các chị em tự do bay lượn, bộ lông vũ của họ còn sáng hơn cả những bông tuyết.
Odile: Nhưng tôi, tôi lại như quái vật phủ đầy tro than…
(Odile yếu ớt ngã gục xuống mặt băng. Hai tay ôm mặt, khóc nức nở.)
Odile: Hãy nói cho tôi biết, hỡi chủ nhân của trời cao, hay bất kỳ vị thần tàn nhẫn nào…
Odile: Tôi rốt cuộc đã làm sai điều gì, mà phải gánh chịu nỗi nhục nhã như một kẻ dị biệt thế này?
Odile: Phải làm sao mới có thể gột rửa đôi cánh của tôi, để tôi được thuần khiết như các chị em?
(Gió tuyết ngập trời chợt ngưng bặt. Nữ Hoàng Thiên Nga Tuyết Myrtha được bầy thiên nga tuyết trắng vây quanh, bước ra giữa sân khấu. Nhịp chậm.)
Myrtha: Odile của ta, đứa trẻ đáng thương của ta, con ngoan của ta, mau dừng lại hành động tự làm hại bản thân vô ích của mình đi!
Myrtha: Dù có xé nát đôi cánh, cũng không thể gột rửa được màu sắc vốn có.
Myrtha: Đôi cánh này đen đúa, là vì đã nhiễm phải tâm tính của con người.
(Odile ngẩng đầu lên, đưa tay chỉ vào ngực mình.)
Odile: Tâm tính con người?
(Các vũ công đóng vai thiên nga tuyết tản ra, từ từ bao vây Odile ở giữa.)
Myrtha: Tâm tính con người, tình cảm con người. Đó không phải là vết nhơ, Odile, đó là thứ chất độc còn dơ bẩn hơn cả vết nhơ.
Myrtha: Đó là bệnh dịch! Tên của nó là nhiệt huyết và tình yêu, thời khắc định mệnh đã chuẩn bị dùng nó để dệt ra tấm lưới giam cầm linh hồn.
(Odile đứng dậy, điệu múa chậm rãi, cố gắng tìm kiếm vòng tay từ các chị em. Nhóm múa đón nhận cái ôm của cô.)
Odile: Thật khó hiểu, mẹ ơi, các chị ơi.
Myrtha: Ôi, sao lại không hiểu lòng người yếu đuối đến nhường nào, Odile của ta, đứa trẻ đáng thương của ta, con ngoan của ta?
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Sao lại không hiểu chứ, Odile của chúng ta, người chị em tốt của chúng ta, sao lại không hiểu chứ?
Myrtha: Bao nhiêu bộ óc vốn thông tuệ vì tình yêu mà trở nên u mê, bao nhiêu tâm hồn vốn vĩ đại cũng vì tình yêu mới trở nên yếu mềm?
Myrtha: Nó luôn khiến những dũng sĩ kiên cường nhất trở thành nô lệ của vận mệnh, để bảo vệ sự dịu dàng nhất thời, mà phục tùng trước sự hung hãn của quân vương.
Myrtha: Phải biết rằng ngọn đèn của thiện ý và sự ấm áp luôn dễ dàng vụt tắt chỉ với một cái chạm, chỉ có sự toan tính không chút chênh lệch mới có thể trụ vững đến khi bình minh tới.
Myrtha: Odile của ta, đứa trẻ đáng thương của ta, con ngoan của ta, bộ lông vũ này đã nhuốm phải sự nhiệt huyết và tình yêu dơ bẩn.
(Nhóm múa cúi đầu thương tiếc.)
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Nhiệt huyết và tình yêu, tình yêu và nhiệt huyết, Odile của chúng ta, người chị em tốt của chúng ta, sao lại vướng vào nhiệt huyết và tình yêu?
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Lòng người yếu đuối biết bao, số phận xảo quyệt biết bao!
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Đừng chạm vào thứ thuốc độc đó, đừng tự đưa vào mình gông cùm của sự hủy diệt.
(Myrtha nhẹ nhàng xoa đầu Odile, sau đó đẩy cô về phía bên kia sân khấu. Odile ngã ngồi xuống.)
Myrtha: Nghe này, Odile, thiên nga tuyết nhảy múa vì sự vĩnh hằng.
Myrtha: Đừng để đôi cánh của mình sa vào vũng bùn phàm tục, đừng để nỗi đau tình cảm ấy vấy bẩn bộ lông của chính mình.
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Tình yêu luôn khiến linh hồn khuất phục trước vận mệnh. Dịu dàng luôn yếu đuối, dịu dàng luôn yếu đuối.
Các Thiên Nga Tuyết (Đồng thanh): Đừng chạm vào thứ thuốc độc đó, đừng tự đưa vào mình gông cùm của sự hủy diệt.
(Odile gục ngã trên mặt băng, ngước nhìn nữ hoàng cùng các chị em, vươn hai tay về phía họ với dáng vẻ cầu khẩn.)
Odile: Con phải làm sao? Mẹ ơi, con phải làm sao?
Odile: Phải làm sao để thuần khiết, lạnh lùng như các chị em?
(Myrtha giơ cao hai tay. Ánh đèn nhấp nháy.)
Myrtha: Có ba bóng ma từ quá khứ sẽ được triệu hồi đến, họ sẽ lần lượt ghé thăm giấc mơ của con.
Myrtha: Nếu không có họ đến thăm, con cũng vĩnh viễn đừng hòng thoát khỏi tấm lưới mà số phận đã dệt nên.
Myrtha: Nghe này, Odile của ta, con ngoan của ta…
Myrtha: Vào đêm mai, khi tiếng chuông kết thúc vũ hội vang lên tiếng đầu tiên, hãy chuẩn bị đón vị khách không mời đầu tiên.
Myrtha: Đêm hôm sau, cũng vào thời khắc đó, hãy đón vị thứ hai.
Myrtha: Còn vị thứ ba, thì sẽ vào đêm khuya của ngày hôm sau nữa, lúc dư âm của tiếng chuông cuối cùng vừa dứt.
Myrtha: Vì bản thân mình, hãy lắng nghe những lời họ nói.
Myrtha: Đó là sự cứu rỗi của con, cũng là hình phạt của họ.
(Gió tuyết lại gào thét, Myrtha cùng các vũ công lui vào cánh gà. Đèn chiếu tắt, chỉ để lại một luồng sáng rọi xuống Odile đang thu mình giữa sân khấu.)
Màn 2
…
(Tiếng chuông đầu tiên vang lên, ánh sáng xanh thẫm lóe lên ở một bên sân khấu. Odile chống tay lên gối đứng dậy, vẻ mệt mỏi.)
Odile: Tôi muốn gột sạch bộ lông vũ của mình, tôi muốn gột rửa những cảm xúc trong lòng, bay đến cùng một bầu trời xanh với các chị em.
(Bóng ma của Bathilde hệt như một làn khói nhẹ mỏng manh lướt từ trong bóng tối ra sân khấu. Chiếc váy dài của cô đính đầy đá quý, trên tay cầm một chiếc chân nến Fontaine. Nhạc đệm chuyển sang nhạc vũ khúc phong cách Palais Mermonia tao nhã của Fontaine, ảo ảnh của những quý tộc Fontaine trong bộ trang phục lộng lẫy khiêu vũ đan xen phía sau Bathilde.)
Bathilde: Đừng sợ hãi, em gái của chị, chị là Bathilde de Petrichor, bóng ma của quá khứ.
Quý Tộc Fontaine (Đồng thanh): Cô đã từng thấy bảo vật của de Petrichor chưa? Không ai sánh bằng nhan sắc của cô ấy.
Quý Tộc Fontaine (Đồng thanh): Nụ cười xinh đẹp tựa cảnh ngày xuân, đến cả hoa hồng kiều diễm nhất cũng phải hổ thẹn.
Biến Tấu – Xuân – Vũ Điệu Giữa Đêm Của Bathilde
Bathilde: Số phận thật bất công với em làm sao, lại khiến em mang một trái tim yếu đuối và nhân từ đến thế.
Bathilde: Chị cũng từng mang lòng trắc ẩn, đem sợi dây chuyền vàng quý giá đeo lên cổ cô thôn nữ đang nhảy múa…
Bathilde: Nhưng nào ngờ thợ săn hẹn khiêu vũ cùng cô ta, lại chính là vị hôn phu môn đăng hộ đối của chị.
Bathilde: Ngay từ đầu chị đã yêu anh ta mãnh liệt như vậy, tan vỡ cũng là kết cục tất yếu thôi.
(Hạ cao độ. Bathilde làm động tác hai tay ôm tim, các vũ công phụ họa đóng vai quý tộc Fontaine lần lượt ngã xuống sau lưng cô.)
Bathilde: Lời thề non hẹn biển thuở xưa, rồi cũng phai tàn như hương sắc mùa xuân, sẽ chẳng còn ai nhớ đến chúng nữa.
Bathilde: Vì những lời đường mật phù phiếm vô vị, vì niềm vui nhất thời, mà khoảng thời gian rực rỡ nhất sắp lụi tàn.
Bathilde: Cần gì phải vậy? Em gái ngoan của chị, trái tim của người khác rốt cuộc vẫn là của người khác.
Bathilde: Chị phải khóc, nhưng đây là nước mắt vô tình.
(Chuyển sang nhịp chậm.)
Bathilde: Tình yêu là bi ai.
Bathilde: Tình bạn, tình yêu, tình yêu thiêng liêng, gọi là gì cũng được!
Bathilde: Tình cảm của người phàm là vũ điệu đêm đơn phương tình nguyện, chỉ khiến em nằm vào nấm mồ của số phận chẳng có ánh sáng.
Bathilde: Luôn khiến em đánh mất sức sống căng tràn, mọi hy vọng tươi đẹp về tương lai đều tan thành mây khói.
Bathilde: Hãy khiêu vũ vì trái tim của chính mình, vì sự vĩnh hằng của riêng mình, đừng rơi vào bàn tay của số phận.
(Chuyển sang nhịp nhanh. Thể hiện qua những điệu xoay Fouetté thê lương và cuồng loạn.)
Bathilde: Hãy khiêu vũ, khiêu vũ đi… hỡi ngọn nến trong đêm đông!
Bathilde: Ồn ào và hỗn loạn, đau khổ và nước mắt, nụ cười và hạnh phúc… Sinh mệnh, sinh mệnh, sinh mệnh!
Bathilde: Âu cũng chỉ là một điệu múa độc diễn mơ hồ, tấu lên khúc hoan ca chốc lát, rồi u ám hạ màn giữa tĩnh mịch.
…
Biến Tấu – Hè – Vũ Khúc Hoàng Gia Pragjyotishpura
(Ánh sáng vàng và đỏ chiếu rọi sân khấu chính. Hamsatti trong trang phục đỏ đính đầy phụ kiện bằng vàng, nhảy ra giữa sân khấu.)
Hamsatti: Tôi từng là công chúa tôn quý của vương quốc Pragjyotishpura, sinh ra tại cung điện hoàng kim được vạn vật bao bọc.
Hamsatti: Bước chân tôi như con voi bước trong hồ sen, khuôn mặt tôi tốt đẹp tựa thần linh.
Hamsatti: Phụ vương dùng vàng và châu báu để xây đài cao cho tôi, thần linh thổi vang khúc Karrenay cho tôi.
Hamsatti: Nhưng, nhưng mà! Chủ nhân của Vaana đã bắn mũi tên kết hoa Sammohana đó về phía tôi.
Hamsatti: Đầu mũi tên đó tẩm loại độc khiến chư thần điên loạn, còn đuôi tên là thuốc mê khiến người ta đánh mất lý trí.
Hamsatti: Vì vị chiến binh anh dũng rạng ngời tựa vầng thái dương kia, trái tim tôi lại ruồng bỏ chính pháp như vậy.
Hamsatti: Anh ấy khoác giáp thần, đeo khuyên tai, mang dáng vẻ tuyệt vời tựa thánh thần, dũng mãnh như vua Hổ Lông Dài.
(Hamsatti lúc thì lấy tay che mặt tỏ vẻ đau đớn, lúc lại làm động tác giằng xé, như thể đang vật lộn với một con rắn độc vô hình.)
Hamsatti: Tôi đã yêu anh ấy, yêu anh ấy, yêu anh ấy đến vậy! Vậy mà anh ấy lại trao trái tim cho nô lệ thấp hèn nhảy múa trong đền thờ…
Hamsatti: Cô ta sao xứng đáng có được anh ấy? Giống như một con chó không xứng đáng ăn lễ vật đặt cạnh lửa thánh trong buổi tế lễ.
Hamsatti: Tôi không muốn máu cô ta vương vãi, cũng không muốn hủy hoại làn da còn trắng ngần hơn cả tuyết mùa hạ của cô ta.
Hamsatti: Nhưng cô ta không thể không chết, nếu không cô ta sẽ biến thêm nhiều người đàn ông lương thiện thành những kẻ say đắm mê muội.
Hamsatti: Khôi hài biết bao! Khi người tôi yêu lại theo đuổi tình yêu trong lòng anh ấy như đóa hoa sớm mai lụi tàn.
Hamsatti: Tôi từng dùng một nụ hôn để vĩnh biệt sinh mạng của anh ấy, giờ đây ngọn lửa sinh mệnh của tôi cũng kết thúc trong một nụ hôn.
Hamsatti: Thêm một nụ hôn nữa, thêm một nụ hôn nữa. Tôi đã từng muốn giết anh ấy như thế, tôi đã từng muốn yêu anh ấy như thế…
(Động tác múa của Hamsatti đột ngột dừng lại. Cô đứng khựng ở tư thế chùng chân, nhìn chằm chằm Odile đang ngã bệt dưới đất.)
Hamsatti: A, em gái ngoan, phải cẩn thận với tình yêu đấy!
Hamsatti: Đó là một con rắn kịch độc, ai ôm nó vào lòng, nó sẽ cắn vào cổ họng kẻ đó.
Hamsatti: Tình yêu là tàn nhẫn.
Hamsatti: Đừng tưởng sự cao ngạo có thể khiến số phận lùi bước! Thần linh dây vào tình yêu, cũng khó thoát được kết cục bị số phận nắm thóp.
…
Biến Tấu – Thu – Mạng Che Mặt Bị Lấy Cắp
(Dư âm của tiếng chuông thứ ba tan biến, ánh sáng xanh đen chiếu xuống. Tiếng đàn cello nặng nề, u uất vang lên. Tatiana trong vai Thiên Nga Tuyết Trắng thực hiện điệu múa vùng vẫy với đôi cánh rủ xuống một cách vô cùng chậm chạp, kéo dài trên mặt hồ băng giá.)
Tatiana: Thật là một ảo tưởng đẹp đẽ, nhưng chỉ khiến người ta càng cảm nhận rõ hơn sự tàn nhẫn của số phận, như vết thương hoại tử đau đớn khó mà chịu đựng nổi.
Tatiana: Việc khao khát tình cảm của con người, là vì chưa từng nếm trải hương vị của nó.
Tatiana: Nhưng hãy biết rằng, em gái tốt hỡi, trên sân khấu rộng lớn này chỉ diễn ra những màn kịch nối tiếp nhau, tất cả đều đã được trời cao sắp đặt hết.
(Tatiana ngã xuống mặt băng, hai tay cứng đờ vươn lên bầu trời, hai chân vắt chéo yếu ớt, tạo dáng như đang hấp hối.)
Tatiana: Tình yêu là yếu đuối.
Tatiana: Một khi lời thề tan vỡ, bầu trời sẽ vĩnh viễn đóng lại với chúng ta.
Tatiana: Chúng ta chỉ có thể vùng vẫy, chìm đắm trong dòng nước dơ bẩn, cho đến khi bị bóng tối của đêm thu vĩnh hằng nuốt chửng.
Tatiana: Loài chim vốn thuộc về bầu trời lại bẻ gãy đôi cánh, rơi xuống vũng bùn nhơ nhớp này. Đây là điều con tim của em mong muốn sao?
(Tatiana buông tay xuống, nhìn Odile vội vã chạy đến quỳ trên mặt đất.)
Tatiana: Hãy bay đi, bay đi nào, như những người chị em, đừng u sầu vì tình yêu trong bùn đất.
Màn 3
…
(Sân khấu chính ngập trong ánh sáng vàng. Bầy thiên nga tuyết khoác lên mình những bộ đầm múa trắng tinh khôi, xếp thành đội hình đối xứng hoàn hảo. Nữ hoàng Myrtha đứng trên cao giữa cung điện, nhìn xuống Odile đang từng bước đi về.)
Myrtha: Con đã về rồi, Odile của ta, đứa trẻ đáng thương của ta, con ngoan của ta.
Myrtha: Con đã chứng kiến ba câu chuyện bi kịch, đã thấy kết cục của những người nhiệt huyết.
Myrtha: Tình yêu là bi ai, tình yêu là tàn nhẫn, tình yêu là yếu đuối.
Myrtha: Hãy thanh tẩy lông cánh của con đi, cùng chúng ta bước lên cõi vĩnh hằng.
Myrtha: Mỗi sớm mai không nhảy múa, đều là sự từ bỏ sinh mệnh.
(Bầy thiên nga tuyết dang rộng đôi cánh trắng muốt, lặng lẽ chờ cô ấy quy thuận.)
Odile: Mẹ ơi, đúng là con từng thấy họ gục ngã.
(Myrtha gật đầu, đưa một tay về phía cô, ra hiệu cho cô đi đến hồ nước thanh tẩy đôi cánh.)
Myrtha: Vậy con đã hiểu, nhiệt huyết và tình yêu quả thực là cạm bẫy do số phận giăng ra, là liều thuốc độc ăn mòn linh hồn.
Biến Tấu – Đông – Vũ Điệu Của Odile
Odile: Không, thưa mẹ, hoàn toàn ngược lại.
Odile: Lòng nhiệt huyết và tình yêu không thuộc về số phận, mà thuộc về trái tim của chính mình.
Odile: Lòng người không yếu đuối. Ý tốt, nhiệt huyết và tình yêu không yếu đuối.
Odile: Kẻ yếu đuối chính là con, vì không dám xem chúng như đôi cánh của mình.
(Odile đột ngột vươn thẳng người, bằng những động tác tự do và cuồng nhiệt, cô vùng thoát khỏi đội hình múa thiên nga trắng đang vây quanh, sải bước dài hướng đến giữa sân khấu và thực hiện 32 vòng xoay Fouetté. Dàn múa phụ họa làm điệu bộ xôn xao bàn tán.)
Myrtha: Con phải nghĩ kỹ, đứa trẻ đáng thương của ta, con ngoan của ta.
Myrtha: Thứ con từ bỏ là sự thuần khiết vĩnh hằng, sự hoàn mỹ không bao giờ phai tàn.
Odile: Sự vĩnh hằng như vậy, đối với con có ý nghĩa gì chứ?
Odile: Trong cõi vĩnh hằng, ngoài bầu trời vô tận, tất cả đều trống rỗng, tất cả đều là dối trá.
Odile: Ngoại trừ nó ra thì không còn gì nữa, không còn bất kỳ thứ gì nữa.
Odile: Thậm chí đến cả bầu trời cũng không có, ngoài sự yên tĩnh, tịch mịch ra thì chẳng có gì cả.
Odile: Chỉ có sự trống rỗng chết chóc chẳng ai chiêm ngưỡng.
Odile: Con không muốn sự vĩnh hằng như vậy.
Odile: Con muốn khoảnh khắc được khiêu vũ. Khoảnh khắc ngắn ngủi, tuyệt đẹp và thoáng qua ấy.
Odile: Bầu trời xanh thật sự khiến tim con rung động đó.
Odile: Dù chỉ một khoảnh khắc, dù con có phải rơi xuống.
Odile: Tình yêu là sự nồng nhiệt, không phải nỗi bi thương.
(Dàn vũ công một lần nữa vây lại, bao bọc Odile trong sắc trắng tinh khôi.)
Myrtha: Lòng nhiệt huyết đã chiếm lấy chiếc lưỡi của con rồi, Odile thân mến của ta.
Odile: Sự nhiệt huyết của con đã thốt ra những lời này.
Myrtha: Nhiệt huyết của con sẽ luôn bị phụ bạc, bị phản bội, bị chà đạp, bị giày xéo.
Odile: Vậy thì cứ để nó bị phụ bạc, bị phản bội, bị chà đạp, bị giày xéo.
Odile: Dẫu có bị phụ bạc ngàn vạn lần, nhiệt huyết của con vẫn thuộc về chính mình, tình yêu của con vẫn thuộc về chính mình.
Odile: Con vẫn là chính mình.
Myrtha: Tình yêu là cạm bẫy của số phận.
Odile: Không phải đâu. Tình yêu là lưỡi dao sắc nhọn đâm vào vận mệnh.
Odile: Nếu vận mệnh muốn dùng tình yêu để sai khiến chúng sinh, thì tình yêu không bị sai khiến chính là sự phản kháng lớn nhất.
(Myrtha buông hai tay, không hề nhúc nhích. Dàn diễn viên im lặng quay lưng, chỉnh đốn lại đội hình, chậm rãi lùi về trong bóng tối của bức màn)
Myrtha: Ta không có tư cách phán xét lựa chọn của con, Odile ngoan của ta, đứa con đáng thương của ta.
Odile: Con cũng vậy, thưa mẹ.
…
(Sân khấu chính chỉ còn để lại một luồng ánh sáng màu vàng đỏ ấm áp, rực rỡ, chiếu xéo lên bóng dáng màu đen của Odile.)
Dẫn truyện: Vào buổi sớm mai không cần nhảy múa ấy, thiên nga tuyết đen lặng lẽ ngắm nhìn bóng mình phản chiếu trên mặt hồ.
Dẫn truyện: Những đám mây bên vầng thái dương như gần ngay trước mắt cô ấy, tựa như chỉ cần vỗ cánh là có thể chạm tới.
Odile: Nếu sinh mệnh này chỉ còn lại khoảnh khắc cuối cùng. Tôi muốn bay đến nơi cao nhất để ngắm nhìn một lần.
Odile: Đi làm những điều thiên nga tuyết chưa từng làm, mơ những giấc mơ thiên nga tuyết chưa từng có.
Odile: Phải đuổi theo cơn gió gào thét, một mình bay lên.
Odile: Bay lên, bay lên cao…
Odile: Rơi xuống bầu trời xanh mơ hồ và rực cháy.
Odile: Xem kìa, tôi đã tạm biệt nỗi đau của bụi và đất…
Odile: Vươn tay, chạm vào gương mặt vĩnh hằng của vòm trời.
(Liên tục xoay trên không. Ánh sáng đi theo. Kết thúc bằng âm trầm chậm rãi mà ngân vang.)
Hạ Màn
Quyển II
“Cánh Chim Biển”
Màn 4
(Trong sảnh tiệc của trang viên ở vùng quê, mọi người mặc trang phục hoa lệ, nhảy múa, cười đùa, chuyện trò. Polina và Boris bước lên.)
Mọi Người (Đồng thanh): Nếu có âm nhạc du dương, chúng ta sẽ khiêu vũ. Nếu có cuộc sống sung túc, chúng ta sẽ tươi cười.
Polina: Có ai nhìn thấy Kostya không? Trong đêm tuyệt đẹp thế này, đứa con của tôi lại đi đâu rồi?
Polina: Phải chăng đang bị trói buộc bởi những nốt nhạc kỳ lạ, hay đang oán trách tôi chưa từng nghiêm túc lắng nghe giai điệu của nó?
Boris: Chắc hẳn là đang phiền não vì bản nhạc mới. Nhà soạn nhạc luôn phải chịu đựng tất cả những điều này, cuộc sống như vậy, người cùng là nhà soạn nhạc có thể hiểu được.
Boris: Thôi đừng làm phiền nữa vậy, yêu dấu hỡi. Hãy cùng tận hưởng vũ hội này nào.
(Mọi người lùi về sau bức màn. Ánh sáng tối lại. Kostya cầm nhạc phổ bước lên.)
Kostya: Vũ hội tầm thường, bản nhạc tầm thường. Lại là một bữa tiệc tẻ nhạt, giống như tác phẩm dang dở của tôi vậy…
Kostya: Tôi khao khát thứ âm nhạc mới mẻ, nhưng lại mắc kẹt trong lối mòn và sự sáo rỗng. Nếu để Boris khắc họa ánh sao, ắt sẽ có sẵn một khuôn mẫu…
Kostya: Vài nốt móc kép thanh thoát, tượng trưng cho những vì sao lấp lánh trên bầu trời. Nhưng trong tác phẩm của tôi, vẫn cần lạnh giá và tĩnh mịch, chứ không phải sự tầm thường và giả tạo…
(Có tiếng động ngoài cửa sổ, Kostya đặt bản thảo xuống, nhìn ra ngoài.)
Kostya: Ai ở đó vậy? Bóng dáng thật quen thuộc, tựa như một chú chim biển trắng muốt.
(Zarechnaya mở cánh cửa bên phải sân khấu, bước lên.)
Kostya: Zarechnaya, đúng là Zarechnaya rồi!
Zarechnaya: Kostya.
Kostya: Đã hai năm rồi, chúng ta không gặp nhau! Anh từng như một kẻ ăn mày, ngày nào cũng đứng cạnh cửa sổ của em.
Kostya: Cuối cùng anh cũng đợi được em trở về, nhưng sao em vẫn đóng chặt cửa, không muốn gặp anh dù chỉ một lần?
Zarechnaya: Em sợ anh hận em.
Kostya: Zarechnaya, anh từng hận em. Kể từ khi em và Boris đến Snezhnograd, anh không còn nhận được thư hồi âm của em nữa.
Zarechnaya: Kostya, giờ anh đã trở thành một nhà soạn nhạc nổi tiếng, với những bản nhạc thịnh hành tại nhà hát ở Snezhnaya.
Kostya: Toàn là những điệu tầm thường, người ta chỉ biết thưởng thức những thứ sáo rỗng. Ôi, anh từng hận em… vì em chẳng chịu dành cho anh thêm một nụ cười ngọt ngào nào nữa.
Zarechnaya: Em chỉ là một diễn viên nhạc kịch bình thường, từng nơm nớp lo sợ vì mưu sinh, chật vật ngụp lặn trong những vở diễn hạng ba.
Kostya: Đây chính là lý do em cự tuyệt anh, như thể em đã quên hết mọi chuyện trước kia của chúng ta.
(Zarechnaya tiến về phía Kostya.)
Zarechnaya: Kostya, em chưa từng quên. Cuộc sống ngày trước của chúng ta vui vẻ mà thuần khiết. Anh soạn nhạc, em hát trên sân khấu đơn giản.
Zarechnaya: “Mặt đất đã hàng triệu năm không còn mang trên mình bất kỳ sinh vật sống nào, vầng trăng đáng thương hoài công thắp lên ngọn đèn sáng của mình.”
Zarechnaya: “Buổi sáng không còn vang lên tiếng kêu dài của cò trắng, trong rặng bồ đề cũng chẳng còn nghe thấy tiếng thầm thì của bọ vàng…”
Zarechnaya: Khi đó em yêu anh. Nhưng những tháng ngày đó đã qua từ lâu.
Kostya: Khi đó em chọn Snezhnograd, em theo anh ta rời đi…
Zarechnaya: Lúc đó em cũng mơ về ánh hào quang ca hát, khao khát một cuộc sống mới, và những giai điệu được viết riêng cho mình.
Kostya: Anh vẫn nguyện sáng tác cho em. Anh sẽ viết cho em, chỉ cần em ở lại.
Zarechnaya: Không, em đến chính là để từ biệt. Ngày mai em sẽ rời đi, trên chuyến tàu hỏa, vì cuộc sống.
Kostya: Dù đã rời khỏi Snezhnograd, em vẫn không muốn trở về bên anh sao?
Zarechnaya: Em không dừng bước vì quá khứ. Cả mùa đông này, em sẽ ở Svetloledovka, hát cho những khán giả không hiểu gì về nhạc kịch.
(Zarechnaya bước lên một bước, đứng giữa sân khấu, dường như đang suy tư điều gì đó. Ánh đèn dõi theo Zarechnaya, Kostya đứng trong bóng tối phía sau Zarechnaya.)
Zarechnaya: Ở Snezhnograd, em từng như một con chim biển câm lặng. Em là một con chim biển… Boris đã cười nhạo ước mơ của em.
Zarechnaya: Anh ấy cười nhạo giọng hát của em, chê em không bằng hải yêu chưa từng bước lên sân khấu. Nhưng em yêu anh ấy…
Kostya: Boris, người tình không chung thủy của em đã trở về bên vòng tay của mẹ anh rồi.
Zarechnaya: Sao em lại không biết chứ. Tình yêu khiến em cam tâm tình nguyện trở nên nông cạn, khiến em không còn dám cất tiếng hát. Ở Snezhnograd, em đã đánh mất sân khấu của mình.
Kostya: Vậy thì hãy ở lại đi, Zarechnaya, vì em đã trở về rồi.
Kostya: Nếu vẫn còn thương xót anh thì, những ngày tháng không có em, anh đã hôn lên mảnh đất em từng bước qua, chẳng thể viết ra những giai điệu đầy cảm xúc nữa.
Zarechnaya: Kostya, anh không nên hôn lên mảnh đất em đi qua, mà nên giết em đi.
Zarechnaya: Giống như anh từng giết con chim biển đó, rồi đem tặng cho em… Một người tình cờ nhìn thấy một con chim biển, vì không có gì làm nên đã hủy hoại nó.
(Kostya vươn tay giữ lấy Zarechnaya. Ánh sáng chiếu xuống hai người họ.)
Kostya: Xin em, Zarechnaya, xin em hãy ở lại. Anh sẽ viết những bài ca mới cho em.
Zarechnaya: Em phải đi. Em đã biết cách ca hát. Việc ca hát không phải vì vinh quang, cũng không phải là vì danh tiếng.
Kostya: Xin em, đừng bỏ anh lại một mình. Anh đã không còn biết mình viết cho ai nữa, anh khao khát nụ cười của em biết bao.
Zarechnaya: Em phải rời đi, vì em đã hiểu được rằng, con người nên hát vì niềm hạnh phúc và sự say mê khi cất tiếng hát.
Kostya: Anh xin em, vậy hãy để anh đi theo em, cho dù đích đến của em là nơi đâu.
Zarechnaya: Em sẽ rời đi một mình. Em đã biết gánh chịu nỗi đau, biết giữ vững niềm tin.
Kostya: Anh xin em… Anh cô đơn lắm.
Zarechnaya: Em biết sứ mệnh của mình là gì, anh rồi cũng sẽ biết thôi. Sứ mệnh giúp cho chúng ta không còn sợ cô độc, cũng không còn chùn bước trước cuộc sống nữa.
Zarechnaya: “Mặt đất đã hàng triệu năm không còn mang trên mình bất kỳ sinh vật sống nào, vầng trăng đáng thương hoài công thắp lên ngọn đèn sáng của mình.”
Zarechnaya: “Buổi sáng không còn vang lên tiếng kêu dài của cò trắng, trong rặng bồ đề cũng chẳng còn nghe thấy tiếng thầm thì của bọ vàng…”
Zarechnaya: Ôi, Kostya, chúng ta của ngày trước vui vẻ biết bao. Tạm biệt, Kostya, rồi chúng ta sẽ lại gặp nhau…
(Zarechnaya nhảy múa uyển chuyển, chầm chậm lùi vào bóng tối của bức màn.)
(Polina, Boris cùng nhóm múa quay trở lại sân khấu, diễn cảnh một bữa tiệc náo nhiệt, nâng ly chúc tụng.
Kostya đứng một mình ở rìa bên phải sân khấu. Polina và Boris tiến lên phía bên trái sân khấu, Polina đưa mắt nhìn quanh, nhưng dường như không thể nhìn thấy Kostya.)
Mọi Người (Đồng thanh): Nếu có âm nhạc du dương, chúng ta sẽ khiêu vũ. Nếu có cuộc sống sung túc, chúng ta sẽ tươi cười.
Kostya: Niềm tin, sứ mệnh… Zarechnaya đã tìm thấy con đường của riêng mình, cô ấy không còn sợ hãi sự cô đơn nữa.
Polina: Con của tôi đi đâu rồi? Phải chăng lại đang bị trói buộc bởi những nốt nhạc kỳ lạ?
Kostya: Còn mình chỉ viết những giai điệu tẻ nhạt, gặt hái thành công từ những thính giả không am hiểu âm nhạc.
Boris: Chắc là vẫn đang phiền não vì bản nhạc mới, thôi chúng ta đừng quấy rầy làm gì.
Kostya: Nhưng mình quá đỗi cô đơn. Không có tự tin, chẳng biết sứ mệnh dẫn dắt mình hướng về đâu.
Polina: Đêm tuyệt đẹp thế này, liệu có đang oán trách tôi chưa từng nghiêm túc lắng nghe giai điệu của nó không?
Kostya: Rốt cuộc mình sáng tác vì điều gì, và bài hát của mình được viết cho ai?
Boris: Đây là định mệnh của nhà soạn nhạc, chuyện này dễ hiểu thôi.
(Toàn bộ ánh đèn vụt tắt, âm nhạc ngưng bặt, sân khấu chìm vào bóng tối.)
Kostya: Tôi đã bắn chết một con chim biển. Nó yêu hồ nước ấy, hạnh phúc và tự do trên cánh đồng tuyết.
Kostya: Tôi đã bắn chết một con chim biển. Chỉ vì một người không có việc gì làm, nên đã hủy diệt nó.
(Một tiếng súng vang lên. Ánh đèn rọi bừng sáng trở lại, Kostya ngã xuống đất.)
Hạ Màn
Quyển III
“Đặc Sứ”
Màn 1
(Dưới thời trị vì của hoàng đế Monomakh. Dinh thự của tử tước Schpekin.
Trung tâm thị trấn phủ đầy tuyết trắng. Một tòa nhà hoa lệ rực rỡ ánh đèn.
Bối cảnh sân khấu phụ phía sau là những ô cửa sổ bằng sắt cao chót vót, lạnh như băng và kín bưng, bên ngoài cửa sổ bão tuyết hoành hành. Còn sân khấu chính là sảnh yến tiệc của dinh thự.
Trong sảnh tiệc hân hoan hòa quyện. Ánh sáng dao động, đèn chùm pha lê mô phỏng chuyển động lắc lư chiếu xuống sân khấu thứ ánh sáng vàng ấm áp.
Các quan chức khoác trên mình những bộ lễ phục đính đầy ruy băng và huân chương, đang cùng những quý phu nhân cũng ăn vận lộng lẫy như thế nhảy một vũ điệu bồng bềnh và chậm rãi. Nhịp chậm.)
Mở Màn
(Đột nhiên, cửa lớn bị cuồng phong thổi tung, gió tuyết ùa vào. Người hầu nam trung thành Buyanov giơ cao bức thư có đóng dấu sáp, lảo đảo bước ra.)
Người Hầu Buyanov: Thưa ngài! Ngài Schpekin… Thư khẩn từ Cung Điện Zapolyarny!
(Âm nhạc đột ngột dừng lại. Ở phía sau, các vũ công vốn đang nhảy múa bỗng chuyển sang tư thế đứng hình đầy hài hước và cứng đơ.)
Biến Tấu – Nỗi Kinh Hoàng Của Tử Tước
(Tử tước Schpekin run rẩy mở phong thư ra và bắt đầu đọc. Càng đọc, những động tác khiêu vũ của ông ta từ vẻ ngạo mạn và khoan thai ban đầu, dần biến thành một sự vặn vẹo bệnh tật như bị bẻ cong bởi sức nặng vô hình. Tiếp đến là một chuỗi những cú xoay người gấp gáp, dường như ông ta đang cố chạy trốn khỏi mảnh giấy đó. Cuối cùng, tử tước loạng choạng dừng bước, giơ cao bức thư lên ra hiệu cho mọi người.)
Tử Tước Schpekin: Các vị, tôi muốn thông báo cho các vị một tin xấu, một tin cực kỳ không vui.
Tử Tước Schpekin: Đặc sứ, đặc sứ của hoàng đế Monomakh… sắp đến thành phố của chúng ta rồi!
Nam Tước Balannikov: Cái gì? Đặc sứ của hoàng đế?!
Nam Tước Yudintsev: Cái gì? Đặc sứ của hoàng đế?!
Tử Tước Schpekin: Đặc sứ đến từ Cung Điện Zapolyarny, đặc sứ của Sao Nhạt!
Tử Tước Schpekin: Người đó che giấu thân phận, còn mang theo thánh chỉ của hoàng đế Monomakh!
Múa Tập Thể – Sự Hoảng Loạn Của Đám Đông
(Các quan chức như bầy quạ hoảng sợ chạy tán loạn. Điệu múa tập thể của họ mang một dáng vẻ hỗn loạn, xô đẩy nhau, lấy tay bịt tai, hoặc chỉ trích lẫn nhau, làm ra vẻ đang cãi vã.)
Nam Tước Balannikov: Xong rồi, lần này chúng ta tiêu hết rồi!
Nam Tước Yudintsev: Tại sao vậy? Tại sao đặc sứ của hoàng đế lại đến chỗ chúng ta để tuần tra chứ?
Nam Tước Balannikov: Là mệnh! Vận mệnh không công bằng đã khiến người đó đến!
Nam Tước Balannikov: Mấy vị đặc sứ đó trước đây toàn đi chỗ khác, không ngờ lần này lại đến lượt chúng ta!
Nam Tước Yudintsev: Đáng ghét nhất chính là kiểu vi hành che giấu thân phận này! Ai mà biết được người này sẽ tự dưng chọn trúng tên dân nghèo đáng bị trời phạt nào, để tha hồ chỉ trích… vu khống… những việc chúng ta đã làm chứ!
Nam Tước Madeyev: Nhưng chúng ta đều đang làm việc tốt mà!
Nam Tước Yudintsev: Đúng vậy, nhưng lũ ngốc đó đâu có hiểu!
Nam Tước Yudintsev: Lấy ngài làm ví dụ đi, Anton Pavlovich kính mến của tôi. Chú chó săn nhỏ của phu nhân ngài, ngài vì muốn nó giành giải nhất trong cuộc thi săn bắn, mà mỗi ngày đều sai người hầu cho nó ăn năm lần xúc xích hun khói.
Nam Tước Madeyev: Đương nhiên rồi! Khi nó giành chiến thắng, có người dân nào trong lãnh địa lại không cảm động rơi nước mắt vì vinh dự tập thể này chứ?
Nam Tước Yudintsev: Ngài nghĩ tốt về người khác quá rồi đấy, Anton Pavlovich!
Nam Tước Yudintsev: Không chừng sẽ có tên ma men chết tiệt nào đó không biết ơn của ngài, ngược lại lại đi nói với đặc sứ rằng mình phải chịu đói chịu khát, tất cả là lỗi của ngài… là sự bất lực của ngài!
Nam Tước Madeyev: Cái gì?!
(Tử tước Schpekin đập mạnh cây gậy xuống đất, làm gián đoạn sự ồn ào hỗn loạn của mọi người.)
Tử Tước Schpekin: Đủ rồi! Lũ ngu ngốc! Hoảng loạn cái gì?
Tử Tước Schpekin: Tục ngữ có câu rất đúng, mặt xấu thì không thể trách gương, cây ngay thì không sợ chết đứng.
Tử Tước Schpekin: Nếu ngày thường hành sự quang minh lỗi lạc, thì cớ gì phải sợ lời ra tiếng vào của đám dân đen?
Người Hầu Buyanov: Thưa ngài…
Nam Tước Balannikov: Thưa ngài…
Nam Tước Yudintsev: Thưa ngài…
Tử Tước Schpekin: Cứ để đặc sứ tới điều tra đi. Chúng ta có gì phải sợ chứ?
Tử Tước Schpekin: Tấm lòng thương xót dân đen của chúng ta, trong sạch tinh khiết tựa như gió tuyết ngoài cửa sổ, từng lời nói hành động đều là vì lòng nhân từ của hoàng đế bệ hạ.
Người Hầu Buyanov: Dĩ nhiên!
Nam Tước Balannikov: Đương nhiên!
Nam Tước Yudintsev: Hiển nhiên!
(Ánh sáng tối dần)
Tử Tước Schpekin: Chỉ có điều… chúng ta cũng phải nghĩ cách, để vị đặc sứ kia cũng giống như chúng ta, trong lòng hiểu rõ về những việc thiện.
Người Hầu Buyanov: Hiểu rõ?
Nam Tước Balannikov: Biết rõ?
Nam Tước Yudintsev: Thấy rõ?
(Mấy người bỏ lại người bạn nữ giới vốn nhảy cùng mình, nhảy đến bên cạnh tử tước, cùng nhau âm mưu. Kết thúc.)
?
Màn 2
Khung cảnh
(Vùng ngoại ô cách xa sự ồn ào náo nhiệt của thị trấn, căn biệt thự ngoại ô lộng lẫy của tử tước Schpekin.
Bối cảnh phía sau sân khấu là tấm kính sát đất khổng lồ sáng trong, lúc này đang là ban ngày, ngoài cửa sổ là cảnh quan sân vườn xa hoa được cắt tỉa gọn gàng và bao phủ bởi tuyết trắng. Sân khấu chính là một căn thư phòng xa hoa tột bậc trong biệt thự.
Ngọn lửa rực cháy trong lò sưởi của thư phòng, xua tan cái lạnh. Trên bàn làm việc bằng gỗ chạm khắc rộng rãi, lúc này chất đầy túi tiền nhung, rương châu báu và những lá thư chào hỏi dày cộp.
Nhạc nổi lên, nhịp chậm. Nữ hầu mặc áo trắng Poshlepkina ngồi ngay ngắn như một bức tượng băng trên chiếc ghế bành phủ lông thiên nga, chẳng nói một lời. Còn thiếu niên tóc vàng Khlestakov thì ở một bên, đếm đống chiến lợi phẩm chất đầy bàn với vẻ chán chường không kể xiết. Nhịp chậm.)
Mở Màn
(Khlestakov dừng động tác trên tay, xoay người lại. Anh phồng hai má lên một cách hài hước, ưỡn cái bụng phệ vốn chẳng hề tồn tại ra một cách phô trương, lạch bạch bước đi như vịt, rồi cúi chào thật sâu trước thiếu nữ mặc áo trắng.)
Khlestakov: Xin được gửi sự kính trọng hèn mọn nhất đến Sao Nhạt bất diệt… và cả ngài, thưa ngài đặc sứ!
Khlestakov: Ngài lặn lội từ thánh địa Snezhnograd xa xôi tới đây, hạ cố đến vùng biên cương đầy bão tuyết này của chúng tôi, chắc hẳn đã mệt mỏi rã rời. Để ngài phải hạ mình nghỉ tạm ở căn nhà trọ tồi tàn trong thị trấn, quả thật là thiếu sót của chúng tôi!
Khlestakov: Vì vậy, tôi mạo muội thỉnh cầu ngài dời bước, đến nghỉ lại tại một… “nơi ở đơn sơ” của tôi ở vùng ngoại ô.
Khlestakov: Việc này không chỉ để bày tỏ chút lòng thành, mà quan trọng hơn là để tiện cho người có thể quan sát bao quát dân tình vùng đất này một cách thuận tiện và thấu đáo nhất.
Biến Tấu – Màn Trình Diễn Của Chàng Thiếu Niên
(Poshlepkina hơi quay mặt đi, ánh mắt lạnh lẽo, không nói một lời. Âm nhạc theo đó biến tấu, nhịp điệu tăng nhanh. Ánh đèn thu hẹp lại, tập trung vào Khlestakov.
Cơ thể anh ta tức thì chuyển từ ục ịch sang khúm núm, hai tay bưng một chiếc hộp châu báu nặng trĩu, run rẩy đưa tới trước như thể đang nâng một quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào, điệu bộ làm màu hệt như nam tước Yudintsev.)
Khlestakov: Vị cao quý kính mến của tôi, xin ngài đừng chê món quà mọn này.
Khlestakov: Nhìn xem, đây là một bức tượng băng vô cùng tinh khiết, do vài trẻ em cực kỳ khéo tay và đáng yêu trong thị trấn thức trắng đêm điêu khắc…
Khlestakov: Dù thô sơ giản dị, nhưng thứ mà nó chứa đựng, chính là tấm lòng do toàn thể người dân dâng lên… Một lòng trung thành không chút tạp niệm!
Khlestakov: Người dân trong lãnh địa, đều rạng ngời vinh quang khi tiếp đón đặc sứ của hoàng đế. Tất cả đều tuôn lệ như suối khi được chiêm ngưỡng ánh sáng còn sót lại của Sao Nhạt trên người quý đặc sứ đây!
(Chàng trai trẻ làm động tác quệt nước mắt đầy khoa trương, sau đó đột ngột đứng thẳng người lên. Rồi lại chuyển về dáng vẻ thâm sâu mưu mô của tử tước. Anh chống một cây gậy tưởng tượng, chậm rãi tiến lại gần cô gái trẻ.)
Khlestakov: Vậy nên, với tư cách là kẻ chăn cừu hèn mọn nhất của hoàng đế Monomakh, và kẻ hầu trung thành nhất của đặc sứ cao quý đây, tôi, tử tước Schpekin có một thỉnh cầu mạo muội…
(Chàng trai trẻ vòng ra sau lưng ghế của cô gái, cúi người xuống như một con rắn độc, khẽ thì thầm vào tai cô.)
Khlestakov: Tôi khẩn cầu ngài, mang theo thánh chỉ của hoàng đế, đến thị sát thị trấn của chúng tôi. Thay mặt cho bệ hạ vĩ đại, kiểm duyệt bầy cừu của người.
Khlestakov: Vì vậy tôi muốn nhờ ngài chỉ ra những thiếu sót của chúng tôi, để giúp những người dân lãnh địa trung thành, những chú cừu lạc lối đây, được vinh hạnh tắm trong ân huệ và vinh quang của ngài đặc sứ.
Khlestakov: Đến lúc đó… chắc chắn sẽ có người xếp hàng dài, khẩn cầu sự tiếp kiến và chỉ đạo của ngài, vô số sự trung thành thuần khiết như vàng, sẽ tỏa sáng trước mặt ngài.
Khlestakov: Tôi nghĩ, cảnh tượng này, không chỉ tôi và quý đặc sứ, mà cả bệ hạ vĩ đại cùng các vị cao quý trong Snezhnograd cũng đều muốn nhìn thấy.
Múa Đôi – Sự Thăm Dò Của Cô Gái Trẻ
(Chàng trai bước lùi khỏi cô gái, mở tung hộp trang sức trên tay. Ánh sáng xanh lam rực rỡ vẫn chói lóa trong phòng đọc sách dẫu đang là ban ngày. Chàng trai nhìn đống đá quý, bật cười lớn đầy mỉa mai. Tiếng nhạc đột ngột im bặt ngay ở đoạn cao trào.
Cô gái áo trắng chậm rãi đứng dậy, lướt đến bên cạnh chàng trai bằng những bước nhỏ uyển chuyển. Cung kính cúi người hành lễ với Khlestakov.)
Poshlepkina: Vậy ngài định đáp lại lòng trung thành của những người này như thế nào đây? Quý ngài kính mến của tôi… “Sứ giả của Sa Hoàng, ngài Khlestakov”?
Khlestakov: Khụ khụ, đừng căng thẳng, tử tước Schpekin. Nói ra thì, trên đời này có ai mà chưa từng phạm sai lầm chứ? Số phận vốn dĩ đã an bài như vậy rồi, đến cả kẻ giỏi biến hóa nhất như Filipov cũng chẳng thể phản bác được điều này.
Khlestakov: Nhưng sai lầm cũng có nặng nhẹ, cách chuộc tội vì thế mà cũng khác nhau. Tôi sẽ dâng tấu chân thực lên bệ hạ vĩ đại, trình bày những việc thiện và tội ác mà tôi đã chứng kiến.
Poshlepkina: Vậy thì, vị tử tước trung thành này, rốt cuộc đã cho ngài thấy việc thiện cảm động sâu sắc đến mức nào nhỉ?
Khlestakov: Theo những gì tôi thấy… Trái tim ông ấy rực rỡ như vàng, đôi mắt ông ấy trong veo như Mora; Còn đám tùy tùng của ông ấy, thì hệt như những chiếc túi nhung chứa đầy đá quý này, khiến tôi vô cùng ấn tượng.
Khlestakov: Trên mảnh đất cằn cỗi và nghèo khó này, đây quả là điều cực kỳ hiếm thấy.
Khlestakov: Chính vì vậy, để đáp lại, tôi sẽ để lại cho ông ấy một bức thư, và một lời hứa.
Khlestakov: Dành cho ông ấy sự thương xót như cách ông ấy thương xót dân nghèo, dành cho ông ấy thiện ý như cách ông ấy đối xử tử tế với thương nhân, dành cho ông ấy lòng nhân từ như cách ông ấy trung thành với hoàng đế bệ hạ.
Poshlepkina: Đúng như ông ấy hằng mong muốn sao?
Khlestakov: Đúng vậy! Đúng như những gì ông ấy hằng mong muốn!
(Hai người tạo dáng bất động quay lưng vào nhau ở giữa sân khấu. Ánh đèn sân khấu lập tức vụt tắt, chỉ để lại chiếc hộp trang sức đang mở, tỏa ra ánh sáng xanh lam mờ ảo trong bóng tối. Hạ màn.)
?
Màn 3
Khung cảnh
(Sân khấu chia làm hai nửa, một sáng một tối.
Phần sáng là phòng tiệc lộng lẫy của dinh thự, nơi quy tụ đông đảo các phu nhân và quan chức trong những bộ lễ phục bề ngoài tưởng chừng giản dị nhưng thực chất lại vô cùng xa hoa. Ai nấy đều cầm ly rượu trên tay, nhưng bầu không khí không mấy náo nhiệt, mọi người đang thì thầm to nhỏ, dường như chờ đợi sự xuất hiện của một nhân vật quan trọng.
Phần tối là thư phòng xa xỉ của biệt thự trong màn hai, ẩn mình trong bóng tối.)
Mở Màn
Tử tước Schpekin mặt mày rạng rỡ bước ra sân khấu, theo sát phía sau là người hầu trung thành Buyanov, hai tay bưng khay vàng, trên khay đặt một bức thư được niêm phong bằng sáp đỏ, dáng vẻ chỉnh tề và đắc ý.)
Tử Tước Schpekin: Các vị, tôi muốn thông báo cho các vị một tin tốt, một tin tốt cực kỳ đáng mừng.
Tử Tước Schpekin: Đặc sứ, đặc sứ của hoàng đế Monomakh cùng tùy tùng… đã rời đi.
Nam Tước Balannikov: Ồ? Đặc sứ đã rời đi rồi sao?
Nam Tước Yudintsev: Ồ? Đặc sứ đã rời đi rồi sao?
Tử Tước Schpekin: Đúng vậy, đã rời đi rồi! Mang theo lòng tốt của chúng ta, ngồi xe ngựa mà chúng ta đã chuẩn bị cho họ, rời đi một cách vô cùng vui vẻ!
(Tử tước Schpekin lấy bức thư từ trong khay ra, đưa cho tất cả mọi người xem)
Tử Tước Schpekin: Hỡi những người bạn tốt của tôi, ăn mừng thôi! Tôi đã vinh dự mang về tương lai mà đặc sứ Sao Nhạt đã hứa hẹn! Tôi tin chắc rằng đây sẽ là tương lai của thời đại chúng ta! Ăn mừng thôi nào, các vị!
(Nhạc nổi lên, nhịp nhanh.)
Múa Tập Thể – Ăn Mừng Của Kẻ Ngốc
(Không khí trong sảnh tiệc bỗng trở nên sôi động và vui vẻ, mọi người ôm ngực thở phào nhẹ nhõm, sau đó vang lên tiếng cười thoải mái. Nhóm múa thể hiện niềm vui khoa trương, nam nữ cùng nhau nhảy múa. Họ nâng ly cùng nhau, nô đùa vỗ vào chiếc túi trống rỗng của nhau, trên mặt lộ vẻ vui mừng vì món đầu tư thành công. Dường như tương lai tươi đẹp đã ghé đến.)
Nam Tước Madeyev: Giờ thì lòng tốt của chúng ta cuối cùng cũng được đền đáp rồi!
Nam Tước Yudintsev: Không cần nơm nớp lo sợ, rằng kẻ nghèo đáng bị trời đánh nào đó hủy diệt cuộc sống tươi đẹp của chúng ta.
Nam Tước Madeyev: Hoàng đế sẽ hài lòng với chính sách nhân từ của chúng ta, Sao Nhạt sẽ tỏa sáng vì chúng ta, và mỗi một người dân, ngay cả tên ăn mày thấp hèn và vô liêm sỉ nhất, cũng sẽ tự hào ưỡn ngực vì vinh quang này!
Nam Tước Balannikov: Tử tước thân mến, không biết chúng tôi có vinh hạnh được chiêm ngưỡng bút tích mà ngài đặc sứ đã để lại không?
Nam Tước Yudintsev: Đúng vậy, hãy để chúng tôi mở mang tầm mắt đi!
Nam Tước Madeyev: Đúng thế, hãy cho chúng tôi mở mang tầm mắt nào!
Tử Tước Schpekin: Nếu mọi người đã nói vậy…
Người Hầu Buyanov: Vậy tôi xin mạn phép…
(Chặn lại)
Tử Tước Schpekin: Không không không, Buyanov, những dòng chữ tôn quý của ngài đặc sứ, phải để đích thân ta tuyên đọc cho mọi người.
Biến Tấu – Trêu Đùa Của Quái Đạo
(Tiếng nhạc quỷ dị mà hoa lệ vang lên, ánh đèn trong thư phòng biệt thự theo đó bừng sáng, cô hầu gái mặc đồ trắng Poshlepkina đang cúi xuống bàn viết thư, còn chàng trai tóc vàng tự xưng là Khlestakov thì đang nhảy múa bên cạnh. Nhịp nhanh.)
Khlestakov: Kính thưa tử tước Schpekin cùng các đồng liêu, tôi vô cùng cảm kích sự tiếp đãi nồng hậu của các vị. Ở các vị, tôi đã thấy tâm hồn rực rỡ như vàng, cùng đôi mắt trong trẻo tựa Mora.
Khlestakov: Tôi nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng cũng nghĩ ra cách báo đáp lòng tốt của các vị… Đó là mở lòng từ bi, mang đi hết những “tội nghiệt” nặng nề trên người các vị.
(Sắc mặt của các quan chức ở chỗ sáng bắt đầu có sự thay đổi tinh tế, bước nhảy khựng lại.)
Khlestakov: Tôi sẽ cướp đoạt tài sản của các vị, như cách các vị thương xót người nghèo.
Khlestakov: Phơi bày bộ mặt xấu xa của các vị, như cách các vị đối xử tốt với thương nhân.
Khlestakov: Sẽ để lại tờ giấy viết đầy sự chế giễu này cho các vị, như cách các vị trung thành với hoàng đế bệ hạ.
(Poshlepkina dừng bút. Chàng trai vốc một nắm đá quý tung lên trên không, hướng về phía sảnh tiệc sáng đèn, thực hiện một động tác ngả mũ chào cực kỳ khoa trương.)
Khlestakov: Và cuối cùng, tôi sẽ đáp lại các vị bằng sự chân thành như cách các vị đã đối xử với tôi, cho các vị biết diện mạo thật của tôi… nhân danh bầy quạ xin được gửi lời chào – Đạo tặc Reed Miller, kính bút!
(Ánh đèn phía tối lập tức tắt lịm, ảo ảnh tiêu tan, chỉ còn lại tiếng vang của đá quý rơi xuống đất. Âm nhạc dừng lại, sảnh tiệc ở chỗ sáng chìm trong im lặng. Ánh mắt của mọi người đổ dồn vào bức thư mỏng manh trong tay tử tước Schpekin.
Tử tước Schpekin đập mạnh cây gậy xuống đất, toàn thân run lên bần bật, gào lên như dã thú.)
Tử tước Schpekin: Khốn kiếp!!! Gọi lính đến đây!
Múa Tập Thể – Sự Kinh Hãi Của Đám Đông
(Âm nhạc vang lên, trên sân khấu bỗng rơi vào sự kinh hãi và hỗn loạn. Quan chức và phu nhân đều như ong vỡ tổ chạy khắp nơi, tất cả đều đang thử âm thầm trốn chạy. Nhóm múa thể hiện cảm giác trốn chạy vừa khôi hài vừa tuyệt vọng, chẳng còn nét nho nhã của quý tộc.
Đúng lúc này, từ sâu trong sân khấu vọng lại tiếng giày quân đội đều tăm tắp đến nghẹt thở… Rồi tiếng bước chân đột ngột dừng hẳn. Tiếng tù và trầm thấp đầy sát khí chợt vang lên. Ngay sau đó truyền đến ba tiếng gõ cửa cực lớn như thể chấn động cả linh hồn.
Một đội Druzhna tay cầm lưỡi kiếm sắc bén bước vào đại sảnh, gió tuyết băng giá cũng ùa vào theo, cắt đứt đường lui của tất cả mọi người. Nhịp nhanh.)
Sĩ Quan Druzhna: Phụng lệnh của hoàng đế Monomakh bệ hạ, đại sứ giá lâm từ Snezhnograd, ngài Khlestakov, đã đến thị trấn này!
Sĩ Quan Druzhna: Đại nhân có lệnh, truyền tất cả quan chức, tức tốc đến nhà trọ yết kiến!
(Âm nhạc đột ngột dừng lại.)
(Động tác của mọi người đều dừng lại như thể những pho tượng điêu khắc đóng băng. Những quan viên vừa rồi còn đang chạy loạn giờ đây ngã gục dưới đất, phát ra tiếng cười nhạo tuyệt vọng.
Tử tước Schpekin như bừng tỉnh giữa những tiếng cười nhạo, lảo đảo bước ra phía trước sân khấu như một kẻ điên. Một luồng đèn rọi màu trắng chiếu xuống trước mặt tử tước Schpekin, ông ta đang điên cuồng tự tát vào mặt mình.)
Tử Tước Schpekin: Nhìn xem! Nhìn xem! Mọi người ra đây mà xem! Xem một vị quý tộc đáng kính bị một tên trộm vô sỉ trêu đùa ra sao!
Tử Tước Schpekin: Xem ông ta bị vét sạch số tiền vất vả tích cóp, trở thành trò cười như thế nào!
Tử Tước Schpekin: Xem ông ta bị một kẻ viết kịch vô sỉ đưa vào vở hài kịch tầm thường, trở thành tên hề đáng thương, để mọi người đều có thể đến cười cợt và xem thường! Để mọi người vỗ tay reo hò trước bộ dạng xấu xí của ông ta!
(Tử tước Schpekin giơ phắt cây gậy chỉ thẳng về phía khán đài, giọng đầy kích động.)
Tử Tước Schpekin: Các ngươi cười cái gì? Cười chính bản thân các ngươi đấy!
Hạ Màn
Quyển IV
“Chim Lửa”
Nhân Vật Trong Vở Kịch
Khramov – Con trai đại công tước Vernov
Sirin – Chim Lửa
Berstuk – Ma Vương
Vaselisa – Công chúa
Động vật nhỏ trong rừng
Chư hầu của Ma Vương
Màn 1
Tóm tắt cốt truyện: Đại công tước Vernov có một cây táo vàng vô cùng trân quý, mỗi năm đều kết ra cả một cây táo vàng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một kẻ trộm không rõ lai lịch lại có thể đánh cắp những quả táo vàng dưới sự canh gác nghiêm ngặt. Đại công tước đã lần lượt phái hai người con trai đến canh giữ cây táo vàng, nhưng đều không có tác dụng…
…
Màn 2
(Tại khu vườn của đại công tước Vernov, dưới gốc cây táo vàng trĩu quả. Con trai thứ ba của đại công tước, Khramov đã xung phong canh giữ táo vàng, cậu không hề lười biếng ngả lưng, cũng không để cơn buồn ngủ bủa vây quanh mình. Để đôi mắt thêm sáng rõ, cậu đã dùng sương mai trên cỏ để lau hai mắt.
Tiếng nhạc du dương vang lên, một luồng sáng đỏ bừng lên trên sân khấu tối tăm. Chim Lửa xuất hiện từ trong bóng tối, ngọn lửa thiêu đốt rực cháy trên từng chiếc lông vũ, nó bắt đầu nhảy múa, điệu múa uyển chuyển mà đầy sức mạnh, khiến Khramov không thể rời mắt. Nhịp nhanh.)
Khramov: Hóa ra… thứ mà họ bỏ lỡ trong giấc ngủ, lại là cảnh tượng kỳ diệu thế này sao?
Khramov: Chim thần tiên mổ cắp táo vàng, đôi mắt nó bùng cháy như lửa mạnh.
Khramov: Lông vũ của nó lấp lánh trong bóng tối, nó nhảy múa giữa những đốm lửa không bao giờ tắt.
Khramov: Ta phải bắt lấy nó, dâng lên cho thủ lĩnh của vương triều, mặt trời của dân chúng… người cha đáng kính của ta!
(Tiếng nhạc chợt dồn dập, Khramov ném thòng lọng bằng sắt, tay cầm thanh kiếm gương, đuổi theo Chim Lửa. Chim Lửa hốt hoảng chạy trốn, cất tiếng kêu chói tai. Sau một hồi giằng co, Khramov đã trói chặt Chim Lửa, kiếm gương kề ngang cổ nó, tiếng nhạc dần êm dịu trở lại.
Trăng lên, ánh đèn trên sân khấu chuyển sang màu xanh lam tĩnh lặng và yên bình.)
Khramov: Chim lửa ơi, chim lửa à, ngươi ăn táo vàng, nhưng cũng phải gánh chịu hậu quả xấu xa của việc trộm cắp.
Khramov: Thân thể tự do của ngươi bị trói buộc bằng xiềng xích, ngay cả những đốm lửa thiêu đốt quanh người cũng sẽ lụi tàn.
Khramov: Chim lửa ơi, chim lửa à, ngươi phải đứng trước giường của đại công tước Vernov, ngày đêm kêu hót.
Khramov: Mọi người đều phải trầm trồ trước vẻ đẹp của ngươi, chao ôi, ngươi sẽ trú ngụ trong chiếc lồng chim bằng vàng khảm đá quý.
(Trong mắt chim lửa chảy ra những giọt nước mắt lấp lánh, nó nhẹ nhàng vẫy đôi cánh trong sợi xích, giọng nói của phụ nữ phát ra từ chiếc mỏ nhọn. Nhịp chậm.)
Sirin: Cậu nhóc ngu ngốc, kẻ vũ phu thô lỗ, chỉ biết buông ra những lời ích kỷ.
Sirin: Cậu chìm đắm trong giấc mộng anh hùng, không nghe thấy tiếng khóc than oan khuất của những sinh linh khác.
Sirin: Táo vàng là tạo vật của tự nhiên, vạn vật đều có thể tự lấy, không phải của riêng loài người, cậu nhóc ngốc nghếch, sao cậu lại không hiểu?
Sirin: Ta cũng không muốn ngoan ngoãn chui vào lồng giam, ngọn lửa sẽ thiêu rụi ta, cái chết sẽ cho ta sự tự do, cậu nhóc ngốc nghếch kia, sao cậu lại không hiểu chứ?
Sirin: Nghe đây, hãy cầm thanh kiếm trong tay cậu lên! Nếu lúc này cậu vẫn còn chút thiện ý, thì hãy chém đứt cổ họng ta đi.
Sirin: Máu của ta sẽ hóa thành nước sôi, cuốn trôi lớp bụi mờ che phủ trái tim cậu.
(Khramov hạ thanh bảo kiếm trong tay xuống, trên gương mặt non nớt lộ vẻ bối rối, cậu vẫn chưa buông chiếc thòng lọng bằng sắt trên tay ra, Chim Lửa nhắm nghiền hai mắt, không còn nhìn về phía Khramov nữa. Tiếng nhạc trở nên dồn dập hơn.)
Khramov: Chim lửa ơi chim lửa, nếu ngươi đã thông thái như vậy, chi bằng hãy trả lời ba câu hỏi của ta trước đi.
Khramov: Nếu có thể giải đáp thắc mắc cho ta, ta sẽ ban cho ngươi sự tự do.
(Chim Lửa quay đầu lại, nhìn chằm chằm vào Khramov.)
Khramov: Nếu ngươi là con cưng của thi ca, thì sẽ đổi bản thảo thơ lấy bao nhiêu vàng?
Sirin: Nếu ta là con cưng của thi ca, ta sẽ không mang nó ra mà mua bán đầy hổ thẹn.
Sirin: Ta sẽ cất giấu bản thảo thơ như một kẻ bủn xỉn, tựa như một thiếu nữ si tình.
(Tiếng nhạc lớn dần, Khramov lùi lại một bước, vẻ mặt thoáng chút hoảng sợ.)
Khramov: Nếu ngươi cao quý đến vậy, sao có thể nhẫn nhịn nhìn bản thảo thơ lặng lẽ phủ bụi dưới đáy rương chứ?
Sirin: Nhà thơ trầm lặng, không vướng bận danh vọng, cam tâm để những kẻ tầm thường đáng khinh kia lãng quên.
Sirin: Lánh xa người đời như lánh xa nghĩa địa, nhà thơ như vậy mới được gọi là hạnh phúc thực sự.
(Âm nhạc lớn dần, Khramov lại lùi về sau hai bước, vẻ kinh hãi trên mặt càng rõ. Ánh đèn nhấp nháy.)
Khramov: Ngươi coi những lời tán dương là tiếng ồn đáng ghét, coi sự công kích của kẻ tiểu nhân như không có gì, vậy rốt cuộc ngươi nhận được gì?
Sirin: Sự tự do đích thực!
(Khramov buông sợi xích trong tay, thất thần ngồi bệt xuống đất. Ánh đèn sân khấu không còn chiếu vào cậu, luồng sáng màu đỏ rọi lên Chim Lửa. Âm nhạc lại trở nên du dương. Nhịp chậm.)
Khramov: Được rồi, Chim Lửa, ta trả tự do cho ngươi, xích sắt không thể trói buộc được linh hồn tự do của ngươi, ngươi không thuộc về bất kỳ ai.
Khramov: Ta không thể giữ được ngươi, cho dù thòng lọng chắc chắn trói trên người ngươi, cho dù lưỡi kiếm sắc bén có kề ngang cổ.
(Khramov: Tháo bỏ xiềng xích trên người Chim Lửa, Chim Lửa rút một chiếc lông đuôi màu vàng tuyệt đẹp trên người tặng cho cậu, sau đó liền cất bước nhảy múa, chuẩn bị bay đi. Tiếng nhạc êm đềm, du dương. Nhịp chậm.)
Sirin: Cậu nhóc, không ngờ vẫn chưa ngốc đến mức hết thuốc chữa.
(Chim Lửa tung cánh bay, tiến về phía rìa sân khấu, ánh đèn ở rìa sân khấu dần mờ đi.)
Sirin: Nhân lúc chúng ta vẫn còn bùng cháy vì tự do, nhân lúc trái tim vẫn còn đập vì một mục tiêu cao cả hơn.
Sirin: Đừng đắm chìm trong hư vinh, đừng để danh tiếng, tiền bạc, tình cảm trở thành gông cùm trói buộc cậu.
Sirin: Nếu cậu là một chú chim, hãy bay về phía bầu trời xanh, nếu cậu là một con người, hãy tiến tới phương xa…
(Chim Lửa rời sân khấu, Khramov đứng giữa sân khấu, tay cầm chiếc lông vũ ánh vàng, trầm ngâm suy nghĩ. Hạ màn.)
…
Màn 4
(Tiếng nhạc êm dịu bi thương, Vaselisa khiêu vũ giữa sân khấu, một luồng ánh sáng trắng dịu nhẹ chiếu lên người cô. Khramov đứng trong bóng tối ngắm nhìn Vaselisa xinh đẹp với ánh mắt si mê. Nhịp chậm.)
Khramov: Nguyện nàng có thể gặp ta một lần, nguyện nàng có thể nhìn ta một cái.
Khramov: Trái tim ta thầm cất tiếng hát, chờ đợi được thổ lộ nỗi lòng với nàng.
Khramov: Sao ta lại gặp nàng ở đây? Phải chăng là món quà của định mệnh?
Khramov: Ta phải làm sao để đến gần nàng, hỡi nữ thần dưới ánh trăng trắng xóa kia?
(Vaselisa cảnh giác nhìn xung quanh, cô ngừng múa, tiếng nhạc cũng lập tức dừng lại. Khramov bước ra từ trong bóng tối, vẻ mặt rụt rè.)
Vaselisa: Ai đang lén lút nhìn trộm trong bóng tối vậy?
Khramov: Tiểu thư tôn quý, nữ thần dưới ánh trăng, ta không hề có ý mạo phạm nàng.
Khramov: Ta là Khramov, con trai đại công tước Vernov, người hướng về phương xa.
Khramov: Rừng đêm tĩnh lặng, ngay cả những chiếc lá rụng dưới bước chân ta cũng chẳng cất lời.
Khramov: Cõi lòng cô đơn của ta cũng tĩnh lặng như thế, cho đến khi nàng bước vào tầm mắt.
Khramov: Nàng là niềm vui nhẹ nhàng bước đến từ ánh sáng, thế giới của ta trở nên trống rỗng.
Khramov: Trên thế giới này chỉ có ta, nàng, và một trái tim đang thổn thức.
Khramov: Ta sẽ trao cho nàng sự tự do của mình, đó là thứ quý giá nhất trong tay ta lúc này.
(Vaselisa đưa tay ôm ngực, Khramov điển trai đã làm cô rung động, ánh mắt cô lấp lánh niềm hạnh phúc đã từ lâu vắng bóng, dưới ánh trăng, họ khiêu vũ trong hạnh phúc, ngay cả động vật nhỏ trong rừng cũng nhảy múa phụ họa cho họ. Tiếng nhạc chuyển sang vui tươi hơn. Nhịp nhanh.)
Vaselisa: Tự do, ôi tự do, một thứ thật đỗi ngọt ngào và khiến người ta khao khát.
Vaselisa: Ngay cả người mới gặp lần đầu, cũng có thể hiểu được trái tim khao khát của ta sao?
Vaselisa: Ta cảm nhận được trái tim nóng bỏng của chàng, cảm nhận được sự dịu dàng như nước của chàng.
Vaselisa: Ta tên là Vaselisa, một cô gái bị bủa vây bởi nỗi u sầu.
Vaselisa: Sự xuất hiện của chàng tựa như sợi tơ sắc bén, lại có thể dễ dàng cắt đứt nỗi sầu muộn của ta.
Vaselisa: Ta ngắm nhìn chàng, đôi mắt tựa suối sâu của chàng, lại phản chiếu rõ nét gương mặt ta.
Vaselisa: Xin hãy để ta nắm lấy tay chàng, cùng bắt đầu khiêu vũ dưới ánh trăng sáng tỏ này.
Vaselisa: Giữa khu rừng tĩnh lặng thế này, chúng ta đang làm một việc thật phóng khoáng biết bao.
(Những chú sóc quây thành vòng tròn, nhảy múa quanh hai người. Ánh đèn trên sân khấu trở nên sáng hơn.)
Bầy Sóc (Đồng thanh): Thật là phóng khoáng, hai người trẻ tuổi can đảm.
Bầy Sóc (Đồng thanh): Lời tỏ tình chân thành biết bao, một tấm chân tình đã lay động chúng ta.
(Chim chóc cũng bay đến vây quanh hai người, trên sân khấu càng thêm náo nhiệt.)
Khramov: Tạm biệt nhé, hỡi trái tim thấp thỏm lo âu theo đuổi tương lai, định mệnh đã cho ta câu trả lời.
Khramov: Tạm biệt nhé, cái bóng cô độc luôn bên cạnh ta, tình yêu của ta đã đến rồi.
Khramov: Nguyện trời cao, ban phước cho cuộc đời của chúng ta.
Bầy Chim (Đồng thanh): Nguyện trời cao, ban phước cho cuộc đời của hai người.
Bầy Chim (Đồng thanh): Nguyện trời cao, chứng giám cho tình yêu của hai người.
(Ánh đèn tối dần, toàn bộ trở thành ánh đèn xanh thẫm, âm nhạc vui vẻ chậm lại, phía tối sân khấu, từ trong lùm cây chầm chậm bước ra một con hồ ly, hai người và bầy động vật vừa nhảy múa náo nhiệt đều im lặng, một chùm sáng trắng chiếu lên người hồ ly.)
Hồ Ly: Là kẻ làm chứng cho hai vị, ta yêu cầu hai vị nhất định phải trân trọng người trước mắt.
Hồ Ly: Người có trái tim chân thành, thật vô cùng đáng quý giữa nhân gian phù phiếm này.
Hồ Ly: Tương lai sẽ có chông gai, chặng đường phía trước sẽ có trắc trở.
Hồ Ly: Hy vọng hai người luôn ở bên nhau, trân trọng lẫn nhau.
(Ánh đèn trở lại như lúc trước khi hồ ly xuất hiện, hồ ly rời sân khấu, đêm hoan ca trong khu rừng vẫn tiếp diễn, tiếng nhạc trở nên rộn rã, ánh đèn sáng rực rỡ hơn. Nhịp nhanh.)
Bầy Sóc (Đồng thanh): Hai người nhất định phải trân trọng người trước mắt, người có tấm lòng chân thành là đáng quý nhất.
Bầy Chim (Đồng thanh): Khắc ghi, nhất định phải khắc ghi, khu rừng sẽ làm chứng!
Khramov: Ta sẽ nguyện trung thành với nàng, Vaselisa, người tình của ta, tâm can của ta.
Vaselisa: Ta sẽ luôn chung thủy với chàng, Khramov, người hùng của ta, tình yêu của ta.
Bầy Sóc (Đồng thanh): Tương lai sẽ có nhiều chông gai và trắc trở, nguyện cả hai luôn đồng hành và trân trọng lẫn nhau.
Bầy Chim (Đồng thanh): Khắc ghi, nhất định phải khắc ghi, khu rừng sẽ làm chứng!
(Một luồng sáng trắng chầm chậm lóe lên, bầy chim và bầy sóc rời sân khấu, Vaselisa hoảng sợ nhìn về phía luồng sáng trắng. Âm nhạc đột ngột dồn dập.)
Vaselisa: Trời sáng rồi!
Vaselisa: Khramov thân yêu, chàng phải mau mau tránh xa ta ra!
Vaselisa: Hắn tỉnh rồi!
Vaselisa: Khramov thân yêu, đừng để hắn biến chàng thành tượng đá!
(Vaselisa rời sân khấu, Khramov đuổi theo Vaselisa rời sân khấu, tiếng nhạc nhỏ dần, hạ màn.)
Màn 5
(Trong lâu đài của Ma Vương, Berstuk vừa bừng tỉnh,
Hắn có bộ râu dài, móng tay dài, cặp răng nanh dài ngoằng và khuôn mặt gớm ghiếc.
Vaselisa vội vã chạy vào lâu đài, vẻ mặt hoảng hốt và bi thương,
Khramov tay cầm kiếm gương, ra sức chém tung cánh cửa của Ma vương,
Tùy tùng vây quanh Ma Vương, Berstuk chuẩn bị thi triển phép thuật.)
(Bức màn mở ra, tiếng nhạc kịch liệt và phẫn nộ, ánh đèn tạo ra bầu không khí u ám đáng sợ, Khramov tay cầm kiếm gương, bị các thuộc hạ của Ma Vương vây lại. Nhịp nhanh.)
Berstuk: Ta xin thề bằng ngày đầu tiên của tạo vật, ta xin thề bằng ngày tận cùng của tạo vật.
Berstuk: Ta lấy sự nhục nhã và tủi hổ của tội ác, lấy sự trang nghiêm của chân lý vĩnh hằng để thề.
Berstuk: Hôm nay ta và ngươi vui vẻ hội ngộ, ta sẽ ban cho ngươi lời từ biệt đáng sợ nhất.
Berstuk: À, ngươi nên biết ơn lòng nhân từ của ta, ta sẽ ban cho ngươi sự tĩnh lặng như đá.
Chư Hầu (Đồng thanh): Biết ơn đi! Ngươi nên cảm tạ sự nhân từ của Ma Vương Berstuk!
Chư Hầu (Đồng thanh): Biết ơn đi! Ngươi sẽ nhận được sự tĩnh lặng như đá!
(Khramov dần đồng hóa với đám chư hầu của Ma Vương, hành động trở nên chậm chạp, vào thời khắc nguy cấp này, Khramov lấy ra chiếc lông vũ màu vàng mà Chim Lửa ban tặng. Chim Lửa theo cảm hứng mà đến, phát ra tiếng kêu chói tai. Tia sáng đỏ chiếu lên Chim Lửa, Chim Lửa nhảy múa dữ dội, âm nhạc trở nên dồn dập hơn. Nhịp nhanh.)
Sirin: Người nắm giữ lông vũ vàng, sẽ nhận được sự bảo hộ của tự do.
Sirin: Những con chó mang linh hồn dơ bẩn, sẽ bị lửa rực thiêu đốt.
(Phạm vi ánh sáng đỏ trở nên rộng hơn, đám chư hầu của Ma Vương gào thét, ngã xuống đất, lăn lộn trên sân khấu rồi rời đi. Ban nhạc dốc toàn lực chơi một đoạn nhạc biến tấu liên tục.)
Chư Hầu (Đồng thanh): Xin tha mạng đi! Ngươi phải khiếp sợ trước nỗi kinh hoàng của Ma Vương Berstuk!
Chư Hầu (Đồng thanh): Xin tha mạng đi! Ngươi sẽ nhận được sự tĩnh lặng như đá!
(Khramov không còn bị đám chư hầu của Ma vương vây khốn, anh vung thanh trường kiếm, nét mặt đầy phẫn nộ, chất vấn Ma Vương. Âm nhạc dần dồn dập. Nhịp nhanh.)
Khramov: Vaselisa, người yêu của ta, ngươi đã giấu nàng ở đâu?
Khramov: Ác quỷ, nếu ngươi vẫn còn biết sợ, thì hãy thả người yêu của ta ra.
(Berstuk chống lại đòn tấn công của Khramov, vừa cười nhạo vừa trả lời Khramov.)
Berstuk: Vaselisa, một cô gái ở nông trang, một người hầu có địa vị thấp kém.
Berstuk: Ta đã đưa nàng thoát khỏi cảnh đời đau khổ, đến sống trong tòa lâu đài được xây bằng kim cương.
Berstuk: Nàng là bạn gái xinh đẹp đầu tiên của ta, là nữ hoàng duy nhất trong vương quốc của ta.
Berstuk: Ta đem đám chư hầu phục tùng mình, đến dưới gót chân đáng yêu của nàng để nàng sai khiến.
Berstuk: Ta còn từ những vì sao phương đông kia, hái tặng nàng một chiếc vương miện vàng ròng.
Berstuk: Hái giọt sương giữa đêm giữa trăm hoa, rải khắp gương mặt nhỏ bé của nàng.
Berstuk: Ta đã dâng hiến mọi thứ của nhân gian cho nàng, nàng cũng phải yêu ta thật lòng.
(Vaselisa xuất hiện từ sau cánh gà, mắt ngấn lệ, nghẹn ngào cất tiếng. Nhạc chậm dần, ánh đèn tập trung vào Vaselisa.)
Vaselisa: Berstuk tự cao tự đại! Ta là nô bộc của nông trang, là kẻ thấp kém nhất.
Vaselisa: Nhưng ta cũng là bảo bối của cha mẹ, là cô chủ của mèo con, cún con và bò con.
Vaselisa: Ta nhặt những hạt lúa mì vàng óng trên cánh đồng, ánh hoàng hôn chiều tà bầu bạn cùng ta.
Vaselisa: Ta hái những đóa hoa trắng trên cánh đồng, côn trùng ríu rít bầu bạn cùng ta.
Vaselisa: Berstuk tự cao tự đại! Ngươi đã bắt ta đến đây, để ta phải rơi lệ trong lồng giam kim cương.
Vaselisa: Vương miện vàng ròng sắp đè bẹp ta, ánh mắt của đám chư hầu hệt như đang giám sát.
Vaselisa: Ah, chỉ những đêm ngươi chìm vào giấc ngủ, ta mới có thể thực sự hít thở, đi đến khu rừng đó…
Vaselisa: Vì sự tự do đã mất của ta, xin dâng lên một điệu múa đẫm nước mắt.
(Ánh đèn rực sáng, Vaselisa nắm tay Khramov trên sân khấu, Chim Lửa đứng xem bên cạnh đầy hứng thú, Ma Vương vô cùng phẫn nộ, bắt đầu tấn công đôi tình nhân. Âm nhạc trở nên mãnh liệt, tựa như đang hòa nhịp với cảm xúc phẫn nộ của Ma Vương. Nhịp nhanh.)
Khramov: Ác ma tự cao tự đại, ngươi nên thả nàng tự do!
Vaselisa: Ta cũng sẽ giương cao thanh kiếm, không khuất phục trước ngươi nữa!
Sirin: Chao ôi, thật đáng buồn làm sao, một đôi tình nhân, và một ác quỷ đang phẫn nộ!
Sirin: Vaselisa vì yêu mà đánh mất tự do, Vaselisa vì yêu mà có được tự do!
Berstuk: Ta sẽ biến tất cả các ngươi thành đá tảng!
Khramov: Lời đe dọa chẳng có chút sức mạnh, ta sẽ giết ngươi, ta sẽ tự tay giành lấy tự do cho bọn ta!
(Vaselisa giơ cao vương miện bằng vàng trong tay, ném về phía Berstuk.)
Vaselisa: Ta phải có dũng khí từ chối, ta phải có một trái tim không khuất phục!
(Khramov chớp lấy cơ hội, đâm thanh kiếm gương vào ngực Berstuk, Chim Lửa khiến cơ thể Ma Vương bị đốt cháy dữ dội, ánh đèn mờ dần, chỉ còn sắc đỏ trên người Ma Vương là nổi bật. Tiếng nhạc chậm dần.)
Berstuk: Lòng ta sao có thể thổ lộ tất cả, ngươi lại làm sao để khiến người khác hiểu được?
Berstuk: Sao nàng có thể thấu hiểu bí mật trong tâm hồn ngươi? Tâm tư một khi nói ra đều sẽ bị bóp méo.
Berstuk: Hãy im lặng đi, mọi cảm xúc của ngươi…
(Thân xác gục ngã của Ma Vương chìm dần vào bóng tối, tiếng nhạc vô cùng du dương.)
Sirin: Chàng trai khờ dại hiểu rằng, tự do là thứ quý giá nhất trên thế gian, và tình yêu cũng vậy.
Sirin: Thiếu nữ khờ dại hiểu rằng, tự do là thứ quý giá nhất trên thế gian, và tình yêu cũng vậy.
Sirin: Nhân lúc chúng ta vẫn còn bùng cháy vì tự do, nhân lúc trái tim vẫn còn đập vì một mục tiêu cao cả hơn…
Hạ Màn